Van het bestuur van Leeuwarden Kijkt Om | De Leeuwarder Courant fietste in juli mee met onze ontbijtfiets. Toen ze bij ons op de lijn kwamen, waren we in eerste instantie huiverig om ze mee te nemen. Zetten we onze band met de mensen op straat hiermee op het spel? Willen we deze aandacht en waar is die dienstbaar aan?
We namen ze toch mee en achteraf zijn we daar blij mee. We vinden het belangrijk om het beeld van mensen over mensen op straat te veranderen. En het is belangrijk dat mensen weten wat er in hun stad gebeurt. Het artikel geeft dit goed weer. Dank, Erwin, voor het meefietsen en het prachtige artikel wat daaruit voort gekomen is.
Uit de Leeuwarder Courant | Elke week delen jongeren koffie en ontbijt uit aan Leeuwarder dak- en thuislozen. ’Het is heel indrukwekkend, achteraf heb je soms ook een verdrietig gevoel’.
Om kwart voor negen ’s ochtends staat Pieter van Daalen (22) broodjes te smeren in Café Thús, naast de ingang van het Fries Museum. „Kijk, daar liggen de zakjes, daar mogen twee broodjes met kaas en pindakaas in en verder wat fruit en ontbijtkoek.” Hij vult drie koffiekannen en zet bekertjes klaar. Even later tilt hij de bak met ontbijtpakketjes naar buiten: daar staat de Ontbijtfiets van Stichting Leeuwarden Kijkt Om. Hiermee rijden jongeren twee keer per week door het centrum om ontbijt en koffie te bezorgen bij dak- en thuislozen.
„We doen zo’n ritje altijd met zijn tweeën.” Hij zwenkt de bakfiets behendig door de binnenstad en stapt af bij het NS-station. Hier kijkt hij even binnen, maar helaas: „Ik zie hier niemand, we gaan weer verder.” Even later komt hij wel bekenden tegen. „Hé, hoe gaat het met je?” vraagt Pieter aan een man. „Ja, goed”, zegt hij. Een bakje koffie slaat hij niet af: „Doe maar drie klontjes, of nee, doe maar vier.” Er komt een kameraad aanlopen, die ook graag koffie wil. „En ook een ontbijtje?” vraagt Pieter. Ze knikken allebei, dan komt er een vraag: „Heb je misschien ook nog sokken?” Pieter knikt: onderin de bak van zijn fiets liggen onderbroeken, sokken en andere kledingstukken klaar. Aan ondergoed is altijd veel behoefte.
Langs De Blokhuispoort en over de Voorstreek fietst Pieter verder naar De Tuinen. „Daar zit de dagopvang.” Hij parkeert zijn fiets een stuk verderop, zodat dak- en thuislozen zelf kunnen bepalen of ze naar hem willen komen. Een paar mannen en een vrouw begroeten Pieter. Ze komen eerst voor een praatje, maar al snel hebben ze toch ook wel zin in koffie of ontbijt. Een stille verlegen man blijft op afstand. Hij meldt zich pas bij de Ontbijtfiets als de anderen vertrokken zijn. „Soms gaan er maanden overheen voordat ze ons vertrouwen”, vertelt Pieter. Sommige dak- en thuislozen willen namelijk niets te maken hebben met officiële instanties. „Maar inmiddels weten ze dat wij alleen ontbijt brengen, zonder achterliggend belang. We doen dit gewoon omdat we dit mooi vinden.”
Het leidt tot veel gesprekken. „Bij sommige mensen zie je ineens een lach op het gezicht, terwijl ik ze eerder nooit had zien lachen.” Soms zijn ze al blij dat iemand hen begroet. „We maakten mee dat bij iemand de tranen in de ogen sprongen toen we hem met zijn naam aanspraken.
”Ook vandaag gebeurt er iets indrukwekkends. Er komt een jongen aanlopen die nog veel jonger is dan Pieter zelf. Hij leeft al lange tijd op straat, maar straalt nu van geluk: hij heeft namelijk woonruimte gekregen. Nog diezelfde week mag hij zijn eigen kamer inrichten. „Gefeliciteerd, je mag echt trots zijn op jezelf”, zegt Pieter. „Dit heb ik nog niet eerder meegemaakt”, vertelt hij later. Tot nu toe zag hij nog niemand die het lukte om het straatleven te ontvluchten. Hun leven is hard: „We doen dit sinds december, toen het ’s morgens nog donker was. Soms lag er een dikke laag sneeuw, met een gevoelstemperatuur van min tien.” Zelfs toen zag hij mensen op straat slapen: „Dan veegden ze de sneeuw van hun slaapzak.”„
Ik vind het indrukwekkend”, vertelt Hanna Visser (22) over de fietstochtjes. Zij was een van de initiatiefnemers van de de stichting, samen met Joas OIijve en Pieter. De groep dak- en thuislozen in Leeuwarden bleek veel groter dan ze had verwacht. „En je onderschat hoeveel van die mensen zelfs jonger zijn dan ik.”„Je krijgt in beeld hoe uitzichtloos het leven is als je op straat belandt. Zonder inkomen kom je niet aan een huis. Zonder huis krijg je geen baan. Je zit echt vast.”
De bedoeling van het project was nadrukkelijk om jongeren bij deze problematiek te betrekken. Pieter: „Per keer delen we misschien maar vijftien pakketjes uit, maar daarmee koppelen we jongeren wel aan wat er in hun stad gebeurt. Het is een middel tot gesprek.”
De stichting draait nu op een vaste kern van vijf jongeren, die afwisselend twee keer per week een rit met de fiets maken. Nog eens vijftien andere vrijwilligers rijden afwisselend met de vaste kern van de ontbijtfiets mee. Hanna: „Het is heel gezellig, je leert de mensen echt goed kennen.” Er wordt veel gelachen. „Maar achteraf overvalt je soms ook een verdrietig gevoel, want je ziet zoveel lieve mensen die in een onmogelijke situatie terecht zijn gekomen. ”Pieter: „Voor jongeren is het vaak een veranderende ervaring. Ze zien dat dak- en thuislozen helemaal niet zo naar of agressief zijn als ze van te voren gedacht hadden. Sommige vrijwilligers groeten de dak- en thuislozen nu ook in hun vrije tijd.
”De vrijwilligers verbazen zich over de vele handhavers, die ze hun tijdens hun rondes in het centrum tegenkomen. Hanna: „Je kunt iemand wel wegjagen van een bankje, maar die heeft geen huis, dus die stapt naar het volgende bankje. Je lost de problemen er dus niet mee op.
”De jongeren stellen zich niet als hulpverlener op. Pieter: „Het blijft heel klein wat je structureel voor mensen kunt doen.” Inmiddels kennen de vrijwilligers ongeveer twintig tot dertig dak- en thuislozen heel goed. „In totaal hebben met ongeveer honderd mensen contact gehad. ”De stichting betaalt de ontbijtjes vooral met donaties. „Koffie mogen we bij Café Thús zetten”, zegt Pieter. Zelfs de fiets was een schenking aan de stichting: „We konden hem ophalen in Enschede en zijn ermee naar Leeuwarden gefietst.
”Dit voorjaar won de stichting een jongerenprijs van 5.000 euro: hiermee kan het project nog wel even vooruit. Hanna: „Bij de hittegolf in juni hebben we er bijvoorbeeld zonnebrand en flessen water mee kunnen kopen.” Belangrijk, want bij tropisch weer is er te weinig aandacht voor mensen op straat, merkte ze.
De groep vrijwilligers groeide dit jaar vanzelf. Pieter: „Ik denk dat veel jongeren in deze generatie zich achter de oren krabben en zien: ’er is iets aan de hand met deze maatschappij, hoe kan het eigenlijk dat zoveel mensen op straat leven, en wat kan ik daaraan doen’?”„Wij zijn heel concreet: fiets maar eens mee en als je het vaker wilt doen, ben je altijd welkom. Het is een heel leuke groep” De stichting hoopt het komende jaar meer sociale projecten op te zetten voor en door jongeren en jongvolwassenen.